Το βαπτιστικό της όνομα καθώς και η καταγωγή της δεν έχουν διασωθεί. Σε μικρή ηλικία παντρεύτηκε τον Νεγαδιώτη Αναγνώστη Σύρμα, μεγαλοκτηματία στη Ρωσία. Ο άντρας της την αγαπούσε πολύ, καθώς και όλοι οι Νεγαδιώτες την θαύμαζαν για τις αρετές της. Εξαίρεση μόνο η πεθερά της και η κουνιάδα της, που την μισούσαν και προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να την κακολογήσουν.

Μια μέρα του Ιουνίου το 1812 η Αναγνώσταινα διατάχθηκε από την πεθερά της και την κουνιάδα της, να πάει στα Ριζιανά και να φέρει ξύλα. Η ενάρετη νύφη υπάκουσε στη διαταγή και αφού τακτοποίησε τις δουλειές του σπιτιού, κατευθύνθηκε με το μουλάρι της στα Ριζιανά. Η οικογένεια του Αναγνώστη Σύρμα, όπως και κάθε οικογένεια των Νεγάδων κατά την εποχή εκείνη, είχε ως υπηρέτη ένα Καραμπέρη (Καραμπέρης =>δηλωτικό περιοχής καταγωγής). Ο Καραμπέρης είχε βάλει στο μάτι την όμορφη νεαρή κυρία του, το οποίο είχαν καταλάβει η πεθερά και η κουνιάδα. Έτσι καραδοκούσε κάθε στιγμή να επιτεθεί, υποκινούμενος καθημερινά από τις κυρίες του. Έτσι βρέθηκε η κατάλληλη για αυτόν περίσταση. Την νύχτα εκείνη, βγήκε από το σπίτι κατά τα μεσάνυχτα και προπορεύτηκε της Αναγνώσταινας. Κρύφτηκε στο δάσος στη Μάζια και την περίμενε. Η νεαρή κοπέλα αμέριμνη μάζευε ξύλα μέχρι που εμφανίστηκε μπροστά της ο Καραμπέρης και της επιτέθηκε. Η Αναγνώσταινα αιφνιδιάστηκε και έβαλε τις κραυγές καλώντας για βοήθεια. Τις κραυγές της άκουσαν ο Ντίνος Κούμας (υλοτόμος), ο Δήμος (υπηρέτης του Πέτρου Κώστα - ο οποίος φύτεψε το 1808 τον πλάτανο στο μεσοχώρι) και ο Νικολός- Κολιός (υπηρέτης του Χατζηγιαννούση) οι οποίοι μάζευαν ξύλα για την επισκευή του σπιτιού του Χατζηγιαννούση. Αυτοί έτρεξαν αμέσως και την γλίτωσαν από τα χέρια του Καραμπέρη πριν προλάβει να της κάνει κακό. Αφού τον έδεσαν, δέρνοντας τον, τον έφεραν στο μεσοχώρι όπου με εντολή του Κυρ' Σταθά του κόψανε το δεξί χέρι. Ο Κυρ' Σταθάς ή αλλιώς Ευστάθιος Ιωάννου, ήταν απόλυτος άρχοντας των Νεγάδων την εποχή του Αλή Πασά και εκδίκαζε τις υποθέσεις.

Το τραγούδι της Αναγνώσταινας, το πιο σωστό που αποδίδει ορθά το περιστατικό, ποιήθηκε κατά τις αρχές του 19ου αιώνα και είναι το εξής (κατ' απαγγελίαν της αείμνηστου Χρυσούλας Χατζηγιαννούση προς τον Γεώργιο Β. Σωτήρη)

(Μάνθος Κ. Οικονόμου "Νεγάδες, το ιστορικό χωριό του Ζαγορίου, Αθήναι 1977)

Φυσικά δεν είναι το τραγούδι που ακούγεται πλέον. Το έχουν αλλάξει για ευνόητους λόγους. Στα "Ζαγορισιακά Νέα "31 Ιουλίου 1933 και στην "Ηπειρωτικήν Εστία" 1953 σελ. 172-174 αναφέρονται για το τραγούδι της Αναγνώσταινας.